Jizō, ook Jizō Bosatsu genoemd, is een figuur uit het Japanse boeddhisme die verbonden is met mededogen. Hij wordt vaak afgebeeld als een monnik met een kaalgeschoren hoofd en wordt vooral aangeroepen voor kinderen en reizigers. Zijn beelden staan bij tempels, langs wegen en op plekken van herdenking.
Een klein glimlachend figuurtje en een oude tempelsculptuur kunnen allebei Jizō voorstellen, zonder dezelfde functie te hebben. Maak daarom onderscheid tussen zijn religieuze identiteit, plaatselijke gebruiken en hedendaagse decoratieve uitwerkingen.
Wie is Jizō Bosatsu?
Jizō is de Japanse naam van Kṣitigarbha, een bodhisattva die hulp biedt aan wezens die lijden. Volgens het Metropolitan Museum of Art bereikte zijn verering Japan in de achtste eeuw en groeide deze vooral tijdens de Kamakura-periode. Hij wordt ook verbonden met hulp aan wezens in de verschillende bestaanswerelden van het boeddhisme.
Bosatsu is het Japanse woord voor bodhisattva. Het betekent geen yōkai of spook. Dat zijn uiterlijk ook buiten tempels bekend is, neemt die boeddhistische achtergrond niet weg.
Hoe herken je een beeld van Jizō?
Historische beelden tonen vaak een kaalgeschoren hoofd, een monniksgewaad en een rustige, aandachtige gezichtsuitdrukking. Sommige hebben een staf met ringen en een juweel. De sculptuur van Intan uit 1291 in het Met laat deze religieuze kenmerken zien.
- Het gewaad en het geschoren hoofd geven Jizō het uiterlijk van een monnik.
- De staf met ringen is een herkenbaar attribuut, maar ontbreekt in sommige voorstellingen.
- Het juweel hoort bij de religieuze beeldtaal. Het is geen belofte die aan elk klein beeldje kan worden gekoppeld.
Deze kenmerken helpen om een afbeelding te lezen. Ze bewijzen op zichzelf niet hoe oud een voorwerp is, waar het vandaan komt of waarvoor een tegenwoordig aangeboden beeld bedoeld is.
Waarom staan Jizō-beelden langs wegen?
Zijn band met reizigers helpt verklaren waarom je hem op doorgangsplekken ziet. De Japan National Tourism Organization, JNTO, beschrijft Jizō-beelden langs de Nakasendō, de oude route tussen Kyoto en Edo. Die omgeving maakt zijn rol als wachter langs de weg concreet.
Een beeld dat je tijdens een wandeling tegenkomt, kan ook bij een tempel, een lokaal verhaal of een buurtgebruik horen. De plek geeft een aanwijzing. Een informatiebord of uitleg van de locatie is betrouwbaarder dan alleen een foto interpreteren.
Kinderen, rode kleding en herdenken
Sommige beelden dragen rode mutsjes of slabbetjes. Bij Sainokawara Park legt de JNTO een verband tussen kleine Jizō-beelden en de bescherming van de geesten van kinderen die vóór hun ouders zijn gestorven. Een vriendelijk ogend beeld kan dus op een plek staan waar herdenken centraal staat.
Wie elk Jizō-beeld als een schattige mascotte beschouwt, mist die achtergrond. Respecteer bij een bezoek de kleding, achtergelaten voorwerpen en regels voor fotografie. Verplaats een beeld of zijn accessoires niet om een foto mooier te maken.
Van historische sculptuur tot glimlachend figuurtje
De Hasedera-tempel in Kamakura toont verschillende vormen: rijen beelden rond de Jizō-dō, een glimlachende Nagomi Jizō en kleine groepjes die Ryō-en Jizō heten. Dezelfde religieuze figuur kan in uiteenlopende formaten en met verschillende uitdrukkingen worden weergegeven.
Kijk bij een beeldje eerst naar het gezicht, de houding en de attributen. Zoek daarna uit hoe het gemaakt is. Een hedendaagse interpretatie hoort als zodanig te worden omschreven. Alleen de vorm van Jizō maakt een voorwerp nog niet gewijd, antiek of verbonden met een bepaalde tempel.
Voor een andere traditie van Japanse wachters kun je de gids over Komainu en Foo Dogs lezen. Deze leeuwachtige figuren bij schrijnen hebben een andere geschiedenis en functie dan Jizō.
Nieuwe Japanse figuren bij Dai Yokai
Binnenkort komen er nieuwe Japanse figuren bij Dai Yokai. De modellen en hun beschikbaarheid worden bekendgemaakt wanneer ze worden voorgesteld.
Bekijk de Japanse beelden en figuren voor de stukken die momenteel worden aangeboden en de informatie per uitvoering.