Dictionnaire des Yôkai Shigeru Mizukiego to sposób poznawania istot japońskiego folkloru poprzez twórczość konkretnego autora i rysownika. Pokazany tutaj egzemplarz z mojej biblioteki jest francuskim wydaniem zbiorczym Pika. Artykuł czytasz po polsku, ale książka jest po francusku. Aby zdecydować, czy odpowiada Twoim zainteresowaniom, warto rozdzielić trzy kwestie: temat książki, spojrzenie Mizukiego i konkretne wydanie.
Słownik z rozpoznawalnym autorem
Nazwisko Mizukiego jest równie ważne jak słowo „słownik”. Ten autor mang, znany między innymi z Kitaro, zajmował się światem nadprzyrodzonym poprzez opowieści i rysunek. Książkę można więc potraktować jako drogę do yōkai z określonym twórcą jako punktem odniesienia. Jej tytułu nie należy mylić z tytułem serii mangowej ani oczekiwać po nim kolejnej przygody Kitaro.
Szukanie informacji o istotach folkloru i oglądanie ich przedstawień różni się od śledzenia fabuły. Poznawanie całej twórczości mangaki to jeszcze inny cel. Rozpoznanie własnego pytania pomaga wybrać książkę zgodną z rzeczywistym zainteresowaniem, zamiast kierować się wyłącznie nazwiskiem na okładce.
Co mieści się w pojęciu yōkai?
Prezentacja Pika umieszcza te istoty w szerokiej tradycji nadprzyrodzonej oraz historii obrazów obejmującej między innymi drzeworyty okresu Edo. Temat wykracza poza jedną kategorię groźnych potworów. Nasz przewodnik po yōkai i japońskim folklorze przedstawia podstawowe rozróżnienia przed sięgnięciem po bardziej wyspecjalizowaną książkę.
Punktem wyjścia może być nazwa, opowieść, charakterystyczny element wyglądu albo kontekst ilustracji. Te zainteresowania łączą się ze sobą, ale nie zawsze wymagają tego samego rodzaju źródła.
Zacznij od jednej postaci i pytania
Jednym ze sposobów poznawania słownika folklorystycznego jest rozpoczęcie od istoty spotkanej w opowieści lub na obrazie. Zapisz jej nazwę i oddziel poszczególne pytania: jaką rolę pełni w historii, jakie cechy służą do jej przedstawiania i do jakiego kontekstu należy przekaz? Dzięki temu opis wyglądu, przypisywane zachowanie i interpretacja obrazu nie zlewają się w jedną odpowiedź.
Jeśli nie masz jeszcze konkretnej nazwy, przewodnik po dziesięciu yōkai i postaciach folkloru podsuwa pierwsze punkty odniesienia. Możesz wybrać kierunek i sformułować własne pytanie przed dalszym poszukiwaniem. Pierwsze spotkanie z tematem nie musi polegać na zapamiętywaniu długiej listy nazw.
Rysunek jest jednym przedstawieniem
Obraz może sprawić, że zapamiętasz istotę, ale nie odpowiada na każde pytanie o jej historię. Warto odróżniać postać folkloru od przedstawienia konkretnego artysty. Badając datę, pochodzenie lub lokalną wersję opowieści, porównuj źródła odpowiednie do danego pytania. Jeżeli interesuje Cię określony drzeworyt, karta muzealna może pomóc zidentyfikować samo dzieło. Słownik i katalog sztuki mogą wspierać podobne zainteresowania, pełniąc przy tym różne funkcje.
Jak rozpoznać francuskie wydanie Pika?
To francuskie wydanie zbiorcze Dictionnaire des Yôkai, opublikowane przez Pika 8 kwietnia 2015 roku w przekładzie Patricka Honoré i Satoko Fujimoto. ISBN to 9782811616335. Grupa wydawnicza podaje 512 stron oraz format 17 × 24 cm. Dane pozwalają odróżnić tę edycję od innych książek Mizukiego i przekładów noszących odmienne tytuły. Nie należy przypisywać ich automatycznie wydaniu polskiemu.
Przedstawione wydanie jest po francusku. Ten link może przynieść mi prowizję. Znajdź to wydanie na Amazon.fr (Francja).
Gdzie szukać dalej?
Wybór książek o yōkai z mojej biblioteki obejmuje również bestiariusz Matthew Meyera i album japońskich drzeworytów. Pokazuje, co te odmienne podejścia mogą wnieść do dalszego poznawania tematu poza słownikiem.
Inne spojrzenie na twarze i przestrzenną formę znajdziesz w japońskich maskach Dai Yokai, współczesnych pracach przygotowywanych, malowanych i wykańczanych ręcznie w Bretanii.
Źródła
Prezentacja książki przez Pika; Hachette, dane wydania i sylwetka Shigeru Mizukiego.