Hokusai, Hiroshige, Utamaro. Les grands maîtres du Japon. Collection Georges Leskowicz to francuskojęzyczny katalog sztuki japońskiej. Przybliża obrazy epoki Edo poprzez twarze, krajobrazy, wzory i sceny codzienności. Trzy nazwiska w tytule oznaczają reprezentowanych artystów, a Georges Leskowicz jest kolekcjonerem. Wartość takiego podejścia polega na podróży przez konkretną kolekcję, różne tematy i sposoby patrzenia.
Jedna kolekcja, różne sposoby patrzenia
Okładka zestawia twarz z rozbudowaną fryzurą i wzorzystym strojem. Można zacząć od linii twarzy, przejść do ciemnych płaszczyzn włosów, a następnie sprawdzić, jak dekoracja tkaniny ożywia inną część obrazu. Portret staje się wtedy kompozycją linii, powierzchni i rytmów, którą można oglądać poza samą tożsamością przedstawionej osoby.
Spis treści In Fine proponuje kilka punktów wejścia: krajobraz, naturę i poezję, codzienność, obrzędy Nowego Roku, legendy i opowieści, piękności i kurtyzany oraz aktorów kabuki. Zapowiada też wprowadzenie do surimono. Ten układ pomaga wybrać pytanie dotyczące miejsca, postaci, praktyki albo związku między obrazem i tekstem, zanim rozpocznie się przeglądanie reprodukcji.
Twarz, kadr i wzór: konkretne pytania
Przy portrecie można najpierw zanotować zwrot twarzy, położenie oczu oraz przestrzeń wokół głowy. To opis kompozycji, bez wymyślania uniwersalnej emocji. Usta lub brew nie znaczą automatycznie tego samego w każdym kontekście. Opis konkretnego dzieła powinien identyfikować postać albo rolę sceniczną, jeżeli takie informacje są znane i potwierdzone.
Następnie warto obejrzeć wzór w obrębie ubrania: gdzie się powtarza, po jakiej krzywiźnie biegnie i z jaką spokojniejszą płaszczyzną sąsiaduje? Takie pytania wspierają badanie obrazów, nie czyniąc z katalogu podręcznika tatuażu. Historia irezumi omawia ten kontekst oddzielnie. Podobnie rodziny japońskich masek nie są tożsame z każdą twarzą przedstawioną w scenie teatralnej lub na grafice.
Miejsce obok książek o yōkai
Tom może zainteresować osobę szukającą kultury wizualnej epoki Edo także poza nadprzyrodzonością. Aby rozpoznać stworzenie i jego warianty, lepiej zacząć od specjalistycznego źródła. Przewodnik po bibliotece yōkai rozdziela te potrzeby: katalog sztuki i słownik folkloru inaczej organizują poszukiwania oraz nie odpowiadają na dokładnie takie same pytania.
W wejściu do katalogu pomaga konkretne pytanie: jak zbudowano teatralną twarz, dokąd biegnie linia krajobrazu albo jaką rolę odgrywa wzór w kompozycji? Spis treści pozwala umiejscowić takie poszukiwanie. Trzy znane nazwiska z tytułu są punktami orientacyjnymi w kolekcji, której różnorodność wykracza poza jeden rodzaj obrazów i jeden temat.
Dane francuskiego wydania
In Fine przedstawia francuskie wydanie z 21 listopada 2019 pod kierunkiem Anny Katarzyny Maleszko i Geneviève Aitken. Współwydawcami są Hôtel de Caumont-Centre d’art, Culturespaces oraz In Fine éditions d’art. ISBN: 9782902302413. Katalog w twardej oprawie, liczący 208 stron i mierzący 24 × 28 cm, towarzyszy wystawie kolekcji Georges’a Leskowicza.
Przedstawione wydanie jest po francusku. Ten link może przynieść mi prowizję. Znajdź to wydanie na Amazon.fr (Francja).
Wydawca zapowiada w aneksach krótkie biografie artystów, słownik pojęć związanych z grafiką ukiyo-e oraz chronologię epoki Edo. Te elementy przedłużają oglądanie obrazów: pomagają umiejscowić nazwisko, wyjaśnić termin albo zestawić okresy działalności kilku twórców. Uzupełniają podejście tematyczne i porządkują odniesienia zbierane podczas poznawania różnych części kolekcji.
Dla zainteresowanych twarzami w innym medium ręcznie wykańczane maski Dai Yokai są współczesnymi pracami powstającymi w Bretanii. Drukowane z PETG, ręcznie przygotowywane i malowane, zachęcają do oglądania wyrazu w przestrzeni oraz jego działania w pokoju, studiu czy miejscu ekspozycji.
Źródła
Opracowanie dokumentacyjne na podstawie przywołanych źródeł i sfotografowanego egzemplarza.