Hokusai, Hiroshige, Utamaro. Les grands maîtres du Japon. Collection Georges Leskowicz is een Franstalige catalogus van Japanse kunst. Hij benadert beelden uit Edo via gezichten, landschappen, patronen en alledaagse scènes. De drie namen in de titel verwijzen naar vertegenwoordigde kunstenaars; Georges Leskowicz is de verzamelaar. Het boek biedt een route door een concrete collectie met verschillende onderwerpen en manieren van kijken.
Eén collectie, verschillende manieren van kijken
De omslag combineert een gezicht met een uitgewerkt kapsel en kleding met patronen. Volg eerst de gezichtslijnen naar de donkere vormen van het haar. Kijk vervolgens hoe de versiering van de stof een ander deel van het beeld beweegt. Zo wordt het portret een compositie om te onderzoeken, met lijnen, vlakken en ritmes naast de identiteit van de figuur.
De inhoudsopgave van In Fine geeft verschillende ingangen: landschap, natuur en poëzie, dagelijks leven, nieuwjaarsrituelen, legenden en verhalen, schoonheden en courtisanes, en kabuki-acteurs. Ook een inleiding tot surimono wordt aangekondigd. Deze indeling helpt een leesvraag te kiezen over een plaats, personage, gebruik of de relatie tussen beeld en tekst.
Gezicht, uitsnede en patroon onderzoeken
Bij een portret kun je eerst de draaiing van het gezicht, de stand van de ogen en de ruimte rond het hoofd noteren. Zo beschrijf je een compositie zonder een universele emotie te verzinnen. Een mond of wenkbrauw betekent niet automatisch in elke context hetzelfde. Een collectieomschrijving moet een persoon of toneelrol benoemen wanneer die bekend is.
Bekijk daarna het patroon binnen het kledingstuk. Waar herhaalt het zich, welke lijn volgt het en waar ontmoet het een rustiger vlak? Zulke vragen ondersteunen beeldonderzoek zonder van de catalogus een tattoo-handleiding te maken. De geschiedenis van irezumi behandelt die context afzonderlijk. Ook de families Japanse maskers mogen niet met elk afgebeeld toneelgezicht worden gelijkgesteld.
Een plaats naast boeken over yōkai
Het boek kan passen bij lezers die geïnteresseerd zijn in de beeldcultuur van Edo buiten het bovennatuurlijke. Voor het herkennen van een wezen en zijn varianten is een gespecialiseerde referentie een logischer begin. De gids voor de yōkai-bibliotheek onderscheidt deze behoeften: een kunstcatalogus en een folklorewoordenboek helpen niet op dezelfde manier zoeken.
Een concrete vraag helpt om in de catalogus te beginnen: een toneelgezicht onderzoeken, een lijn in een landschap volgen of de rol van een patroon binnen een compositie vergelijken. De inhoudsopgave kan die zoektocht plaatsen voordat je door de beelden bladert. De drie bekende namen in de titel geven houvast in een collectie die meer dan één genre omvat.
De gegevens van de Franse editie
In Fine presenteert de Franse editie van 21 november 2019 onder leiding van Anna Katarzyna Maleszko en Geneviève Aitken. Hôtel de Caumont-Centre d’art, Culturespaces en In Fine éditions d’art zijn de gezamenlijke uitgevers. ISBN: 9782902302413. Deze gebonden catalogus van 208 pagina’s in het formaat 24 × 28 cm begeleidt de tentoonstelling over de collectie Georges Leskowicz.
Deze editie is in het Frans. Via deze link kan ik een commissie ontvangen. Vind deze editie op Amazon.fr (Frankrijk).
De uitgever noemt korte kunstenaarsbiografieën, een begrippenlijst voor ukiyo-e-prenten en een chronologie van de Edo-periode als bijlagen. Ze bieden aanknopingspunten naast de beelden: een naam plaatsen, een term verduidelijken of de werkzame perioden van verschillende kunstenaars vergelijken. Daarmee vullen ze de thematische benadering aan en helpen ze de verzamelde verwijzingen te ordenen.
Voor gezichten in een ander medium zijn de handgemaakte maskers van Dai Yokai hedendaagse creaties uit Bretagne. Ze worden geprint in PETG, met de hand voorbereid en beschilderd. Een uitdrukking krijgt zo volume en kan worden bekeken op haar werking in een kamer, studio of tentoonstellingsruimte.
Bronnen
Documentair overzicht op basis van de genoemde bronnen en het gefotografeerde exemplaar.