Le livre du Hakutaku. Histoires de monstres japonais Matthew Meyera może zainteresować osoby poznające yōkai poprzez ich historie i przedstawienia. Pokazany tutaj egzemplarz z mojej biblioteki jest francuskim wydaniem NuiNui. Artykuł czytasz po polsku, ale książka jest po francusku. Jej projekt stawia przydatne pytanie: jak różne opowieści, obrazy i tradycje trafiają do jednego bestiariusza?
Skąd nazwa Hakutaku?
Na swojej stronie Meyer łączy tytuł z legendą o encyklopedii przekazanej cesarzowi przez niezwykłe stworzenie. Według opowieści zawierała wiedzę o istotach nadprzyrodzonych. Autor wykorzystuje tę historię, aby wprowadzić długą praktykę zbierania wiadomości o świecie duchów i nadawania im formy obrazowej.
Legenda pomaga zrozumieć projekt: bestiariusz zbiera i opowiada na nowo. Sam tytuł nie czyni książki Meyera legendarną encyklopedią. Jest to współczesna praca wpisana w historię zbiorów poświęconych istotom nadprzyrodzonym.
Od opowieści do ilustrowanych zbiorów
Meyer opisuje, jak artyści korzystali z różnych materiałów: tradycji, literatury, dawnych relacji oraz historii interpretowanych ponownie przy przechodzeniu między kulturami. Niektóre yōkai powstawały także z gier słownych albo problemów ważnych dla danej epoki. Takie podejście zachęca do śledzenia obiegu postaci pomiędzy źródłami, a nie tylko ich wyglądu.
Angielski oryginał, The Book of the Hakutaku, figuruje w bibliografii autora pod rokiem 2018. Meyer przedstawia go jako bestiariusz zawierający ponad sto ilustrowanych haseł. Ten opis dotyczy oryginalnego projektu; fotografia w artykule pokazuje tom francuski. Zachowanie obu tytułów ułatwia rozpoznanie dzieła bez utożsamiania jego wydań.
Poznawać istotę bez zamykania jej historii
Jednym ze sposobów czytania bestiariusza jest oddzielenie trzech pytań: jak opisano istotę, jaka opowieść jest z nią związana i jakie pochodzenie przypisuje jej ta opowieść? Wyrazisty wygląd przyciąga uwagę, ale nie wyjaśnia całej historii postaci. Nasz przewodnik po yōkai i japońskim folklorze przedstawia przydatne rozróżnienia na początek.
W dalszym poszukiwaniu możesz zapisać nazwę oraz źródło, z którym powiązano opowieść, i podążyć tym tropem. Przy konkretnym pytaniu historycznym kontekst źródła staje się równie ważny jak sam potwór. Pomaga to rozdzielić przekazywaną historię, jej wariant oraz nowszą interpretację, zamiast łączyć je w jedno wyjaśnienie.
Potwory i duchy wymagają precyzyjnych słów
Prezentacja książki przez Meyera obejmuje potwory, duchy i zjawy. Dla części tego tematu nasz przewodnik po japońskich yūrei podaje bardziej szczegółowe punkty odniesienia. Określenia świata nadprzyrodzonego nie znaczą dokładnie tego samego. Zachowanie różnic pomaga bardziej niż nazywanie każdej postaci demonem.
Książka może odpowiadać osobom, które chcą poznawać opowieści i sposoby ich przedstawiania. Identyfikacja konkretnego dzieła sztuki lub uzasadnienie datowania wymaga dodatkowych źródeł poświęconych temu dziełu albo okresowi. Bestiariusz otwiera jedną drogę przez temat, a inne opracowania pomagają odpowiadać na bardziej szczegółowe pytania.
Francuski tom przedstawiony tutaj
To Le livre du Hakutaku. Histoires de monstres japonais Matthew Meyera, wydany po francusku przez NuiNui. Edycję z 2020 roku odnotowano wśród nabytków biblioteki Villa Arson. Francuski tytuł, autor, wydawca i język wskazują tom wybrany do tego artykułu.
Przedstawione wydanie jest po francusku. Ten link może przynieść mi prowizję. Znajdź to wydanie na Amazon.fr (Francja).
Dalsze spojrzenia na temat
Wybór książek o yōkai z mojej biblioteki obejmuje także słownik Mizukiego i album japońskich drzeworytów. Pokazuje inne kierunki zależnie od tego, czy chcesz bliżej poznać postać, opowieść czy obraz.
Inny sposób nadawania twarzom przestrzennej formy znajdziesz w japońskich maskach Dai Yokai, współczesnych pracach przygotowywanych, malowanych i wykańczanych ręcznie w Bretanii.
Źródła
Matthew Meyer, prezentacje książek; Villa Arson, nabytki z czerwca 2021 roku, strona 3.